Strona główna >> Szablon

    

Warszawa, dn. 25 lutego 2008 r.

Martis Consulting Sp. z o.o.

ul. Surowieckiego 1

02-785 Warszawa

OPINIA W ZAKRESIE MOŻLIWOŚCI STOSOWANIA PRZEZ POLSKĘ OBNIŻONEJ STAWKI VAT NA NIEKÓRE ARTYKUŁY DZIECIĘCE, WG PRZEDŁOŻONYCH PYTAŃ.

1. W jaki sposób Polska może walczyć o utrzymanie preferencyjnej stawki VAT na artykuły dziecięce?

Zgodnie z art. 100 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, dalej: „Dyrektywa 112”, począwszy od 1994 roku, na podstawie sprawozdania Komisji, Rada co dwa lata dokonuje przeglądu zakresu stosowania stawek obniżonych. Rada może zadecydować o zmianie wykazu towarów i usług do których Państwa Członkowskie mogą stosować stawki obniżone. Wykaz ten zawarty został w Załączniku III do Dyrektywy 112 (artykuły dziecięce nie figurą, na obecną chwilę, w tym wykazie).

Powyższa zmiana może zostać dokonana w trybie artykułu 93 Traktatu (skonsolidowana wersja Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Zgodnie z tym przepisem, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, uchwala przepisy dotyczące harmonizacji ustawodawstwa odnoszącego się do podatków obrotowych, akcyzy i innych podatków pośrednich w zakresie, w jakim harmonizacja ta jest niezbędna do zapewnienia ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Zważywszy na powyższe, Polska może walczyć o preferencyjną stawkę VAT na artykuły dziecięce podejmując inicjatywy na poziomie legislacyjnym Unii Europejskiej, zwłaszcza w Komitecie Doradczym ds. VAT, zmierzające do uwzględnia przez Radę artykułów dziecięcych w Załączniku III do Dyrektywy 112.

Zaplanowanie strategii działania w tym zakresie wymaga przeprowadzenia szczegółowych analiz w zakresie:

A) Obecnych aktów prawnych UE: Traktaty, Dyrektywy, Decyzje, i inne.

B) Aktualnego stanu prac UE w zakresie obniżonych stawek VAT: różnorodnych raportów (takich jak np.: Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie stawek VAT innych niż podstawowe z dnia 5 lipca 2007 r.), badań, sprawozdań (np. tych sporządzonych na podstawie art. 404 Dyrektywy 112) i przyjętych strategii, a także działań podejmowanych przez różne instytucje i stowarzyszenia działające na rzecz rodzin, np. Europejskiego Sojuszu Rodzin, zaakceptowanego na posiedzeniu Rady Europejskiej 9 marca 2007 r.

2. Dlaczego wśród państw UE Irlandia i Wielka Brytania korzystają z zerowych stawek VAT na artykuły dziecięce, Luxemburg stosuje stawkę 3%, a Polska musi podnieść stawkę z 7 do 22%?

Zgodnie z art. 115 Dyrektywy 112, Państwa członkowskie, które w dniu 1 stycznia 1991 roku stosowały stawkę obniżoną do usług restauracyjnych, odzieży dziecięcej, obuwia dziecięcego i budownictwa mieszkaniowego, mogą utrzymać taką stawkę w odniesieniu do dostaw takich towarów lub świadczenia takich usług. Powyższe wyjątki mają z założenia charakter przejściowy, obowiązujący do czasu wprowadzenia przez Radę, w trybie art. 402 Dyrektywy 112, przepisów ostatecznych.

Na podstawie przytoczonego przepisu Irlandia, Wielka Brytania oraz Luxemburg mogą stosować do artykułów dziecięcych stawkę odpowiednio 0% i 3%.

Polska nie może skorzystać z tego odstępstwa, ani też z innych podobnych odstępstw przewidzianych w Dyrektywie 112, ponieważ w roku 1991 w Polsce nie było podatku VAT, a zatem odpowiednie przepisy Dyrektywy 112 nie mogą znaleźć w przypadku Polski zastosowania.

Polska uzyskała prawo do stosowania – w drodze czasowo ograniczonego odstępstwa od reguły – obniżonych stawek VAT na dostawę książek i specjalistycznych periodyków, usług restauracyjnych, dostawy niektórych środków spożywczych, dostawy niektórych towarów i świadczenia niektórych usług związanych z rolnictwem oraz dostawy towarów i świadczenia usług związanych z budownictwem mieszkaniowym. Polska nie wynegocjowała natomiast żadnych odstępstw w zakresie stawki VAT na artykuły dziecięce.

W związku z brakiem możliwości zastosowania do Polski jakichkolwiek przepisów umożliwiających stosowania obniżonej stawki VAT na artykuły dziecięce, Polska zobowiązana jest do stosowania stawki podstawowej, tj. 22%.

3. W jakim zakresie Polska może powołać się na „ważny interes społeczny” występując o przedłużenie okresu stosowania stawki obniżonej?

Polska nie dysponuje narzędziami proceduralnymi umożliwiającymi „wystąpienie o przedłużenie okresu stosowania stawki obniżonej”. Dyrektywa 112 nie przewiduje bowiem takiego trybu postępowania. Polska może starać się o stosowanie obniżonej stawki na artykuły dziecięce w sposób wskazany w pkt. 1.

Kwestia „ważnego interesu społecznego” ma znaczenie w przypadku art. 110 Dyrektywy 112. Zgodnie z tym przepisem, Państwa członkowskie, które w dniu 1 stycznia 1991 r. przyznawały stawkę 0% lub stosowały stawki obniżone niższe niż 5%, mogą utrzymać te stawki. Stawki te muszą być zgodne z prawodawstwem wspólnotowym i muszą zostać przyjęte ze względu na jasno określony interes społeczny i dla korzyści konsumentów końcowych. Już ze względu na sam fakt powołania w przepisie daty 1 stycznia 1991 r., Polska nie może z tego przepisu skorzystać, gdyż w tym czasie nie obowiązywał na jej terytorium podatek VAT.

4. UE proponuje nam zastosowanie dopłat bezpośrednich do artykułów dziecięcych po podniesieniu VAT do stawki podstawowej, jakie są wady takiego rozwiązania?

• Ograniczoność środków finansowych. Środki finansowe na dopłaty bezpośrednie będą pochodziły z budżetu państwa lub budżetów samorządów. Ich wysokość będzie zawsze uzależniona od innych potrzeb państwa/samorządów, co w praktyce będzie skutkować ograniczonością środków przeznaczonych na dofinansowanie artykułów dziecięcych. W efekcie pomoc ta nie będzie dostępna dla wszystkich zainteresowanych, a sama jej wysokość będzie zmienna i niepewna.

Efekt ten nie występuje w przypadku stosowania stawki 7%. W takim bowiem przypadku ceny artykułów dziecięcych są po prostu niższe i dotyczą wszystkich zainteresowanych.

• Kosztowność i korupcjogenność. Dopłaty bezpośrednie wymagają stworzenia mechanizmu dystrybucyjnego i decyzyjnego. Stosowne instytucje/urzędnicy muszą podejmować decyzje komu, w jakim zakresie i w jakim trybie należy się dofinansowanie. Jest to mechanizm kosztowny i korupcjogenny.

Efekt ten nie występuje w przypadku stosowania stawki 7%. W takim bowiem przypadku ceny artykułów dziecięcych są po prostu niższe, nie ma potrzeby tworzenia aparatu administracyjnego.

5. Czy w procesie akcesyjnym (negocjacje) były możliwości wywalczenia zerowej stawki VAT, z których Polska nie wykorzystała?

Takie możliwości były, ale lista Polskich postulatów w zakresie preferencyjnych stawek VAT nie ograniczała się tylko do artykułów dziecięcych. W procesie negocjacyjnym Polska wywalczyła inne preferencje (książki i specjalistyczne periodyki, usługi restauracyjne, artykuły spożywcze, rolnictwo, budownictwo mieszkaniowe), natomiast preferencji w zakresie artykułów dziecięcych nie uzyskała.

Szanse na wprowadzenie możliwości stosowania obniżonej stawki na artykuły dziecięce pojawiły się również pod koniec roku 2005, gdy unijna rada ministrów finansów pracowała nad listą towarów, do których państwa członkowskie mogą stosować stawki obniżone. Artykuły dziecięce, a także Internet, znajdowały się na liście priorytetów polskich negocjatorów, ale dość szybko zrezygnowano z nich i skupiono się na artykułach rolnych, budownictwie mieszkaniowym i książkach.

6. Dlaczego UE przywołuje jako argument działający na niekorzyść Polski fakt, ze w 1991 roku nie było u nas podatku VAT, skoro wiadomo, że wówczas Polska znajdowała się w zupełnie innej rzeczywistości polityczno-gospodarczej niż kraje Europy Zachodniej?

Przepisy Dyrektywy 112 umożliwiające stosowanie niższych stawek na niektóre towary dotyczą generalnie sytuacji, gdy dane państwo członkowskie stosowało takie stawki w 1991 r. Skoro Polska w tym czasie nie stosowała takich stawek (bo w ogóle nie było na jej terytorium podatku VAT), to skorzystanie przez Polskę z tych przepisów nie jest możliwe.

Podpisano

Mateusz Kaczmarek

Doradca podatkowy nr 10691

Tel. 604 263 163

e-mail: mateusz.kaczamrek@sdpm.pl

Załącznik nr 1: Wciąg z Traktatu dotyczący postępowania wobec kraju naruszającego prawo wspólnotowe.

Artykuł 226

Jeśli Komisja uzna, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu z zobowiązań, które na nim ciążą na mocy niniejszego Traktatu, wydaje ona uzasadnioną opinię w tym przedmiocie, po uprzednim umożliwieniu temu Państwu przedstawienia swych uwag. Jeśli Państwo to nie zastosuje się do opinii w terminie określonym przez Komisję, może ona wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości.

Artykuł 227

Każde Państwo Członkowskie może wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości, jeśli uznaje, że inne Państwo Członkowskie uchybiło jednemu z zobowiązań, które na nim ciążą na mocy niniejszego Traktatu. Zanim Państwo Członkowskie wniesie przeciwko innemu Państwu Członkowskiemu skargę opartą na zarzucanym naruszeniu zobowiązania, które na nim ciąży na podstawie niniejszego Traktatu, powinno wnieść sprawę do Komisji. Komisja wydaje uzasadnioną opinię, po umożliwieniu zainteresowanym Państwom przedstawienia, na zasadzie spornej, uwag pisemnych i ustnych. Jeśli Komisja nie wyda opinii w terminie trzech miesięcy od wniesienia sprawy, brak opinii nie stanowi przeszkody we wniesieniu sprawy do Trybunału Sprawiedliwości.

Artykuł 228

1. Jeśli Trybunał Sprawiedliwości stwierdza, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu z zobowiązań, które na nim ciążą na mocy niniejszego Traktatu, Państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości.

2. Jeśli Komisja uznaje, że dane Państwo Członkowskie nie podjęło takich środków, wydaje, po umożliwieniu temu Państwu przedstawienia uwag, uzasadnioną opinię precyzującą punkty, w których Państwo Członkowskie nie zastosowało się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości. Jeśli dane Państwo Członkowskie nie podjęło środków, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału w terminie określonym przez Komisję, może ona wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości. Czyniąc to, wskazuje ona wysokość ryczałtu lub okresowej kary pieniężnej do zapłacenia przez dane Państwo Członkowskie, jaką uzna za odpowiednią do okoliczności. Jeżeli Trybunał Sprawiedliwości stwierdza, że dane Państwo Członkowskie nie zastosowało się do jego wyroku, może na nie nałożyć ryczałt lub okresową karę pieniężną. Procedura ta nie narusza artykułu 227.

Załącznik nr 2: Zestawienie stawek VAT stosowanych przez państwa członkowskie.

---

---

Ostrzeżenie